Đồng bằng sông Cửu Long được biết đến với ruộng lúa thẳng cánh cò bay và những chợ nổi tấp nập. Vùng đất của một đời sống tín ngưỡng vô cùng phong phú. Ba dân tộc Kinh, Khmer và Hoa cùng sinh sống lâu đời đã tạo nên một bức tranh lễ hội đa sắc màu. Trải dài từ lễ hành hương đông đảo nhất cả nước đến những cuộc đua thuyền, đua bò mang đậm tinh thần thượng võ.

Mỗi lễ hội ở miền Tây đều gắn liền với một câu chuyện riêng.

 

Có thể là lòng biết ơn với biển cả, niềm tin vào vị thần bảo trợ xóm làng. Hay nghi thức cầu mùa của những cộng đồng sống gắn bó với ruộng đồng và sông nước.

Diễn ra vào cuối tháng 4 âm lịch hằng năm tại Châu Đốc, An Giang, lễ Vía Bà Chúa Xứ. Đây là một trong những lễ hội tín ngưỡng dân gian thu hút đông đảo người hành hương nhất ở miền Nam. Người dân từ khắp các tỉnh đổ về núi Sam để dâng lễ, cầu sức khỏe và bình an. Tạo nên không khí nhộn nhịp kéo dài nhiều ngày liền quanh khu vực miếu Bà.

Phần lễ chính gồm nghi thức tắm Bà, lễ thỉnh sắc Thần và rước kiệu trang trọng, còn phần hội là dịp để du khách thưởng thức ẩm thực An Giang, ghé thăm các điểm tâm linh lân cận như chùa Tây An, lăng Thoại Ngọc Hầu ngay trong cùng một hành trình.

Dòng người hành hương đông đúc trước miếu Bà Chúa Xứ dưới chân núi Sam, Châu Đốc

Ở các làng chài ven biển như Vàm Láng (Tiền Giang), Trần Đề (Sóc Trăng) hay Sông Đốc (Cà Mau), lễ hội Nghinh Ông gắn liền với tục thờ cá Ông. Tên gọi trang trọng mà ngư dân dùng để gọi cá voi, được xem là vị thần che chở những chuyến ra khơi. Mỗi làng tổ chức lễ vào thời điểm riêng, thường sau mùa biển động. Với nghi thức nghinh thần ngoài khơi rồi rước về lăng Ông.

Không khí lễ hội rộn ràng với đoàn tàu thuyền trang trí cờ hoa nối nhau ra biển. Cùng các hoạt động văn hóa dân gian như hát bội, múa lân. Tạo nên một trong những lễ hội mang đậm bản sắc của cư dân vùng biển Tây Nam Bộ.

Tại vùng Bảy Núi thuộc Tri Tôn và Tịnh Biên (An Giang), hội đua bò truyền thống của người Khmer diễn ra vào dịp lễ Sene Dolt. Lễ cúng ông bà theo tín ngưỡng Khmer, thường rơi vào cuối tháng 8 hoặc đầu tháng 9 âm lịch. Từng đôi bò được nông dân chăm sóc kỹ lưỡng suốt năm sẽ bước vào những đường đua ngập nước trên ruộng. Với người điều khiển đứng trên chiếc bừa gỗ phía sau. vừa giữ thăng bằng vừa thúc bò chạy hết tốc lực.

 

Đua bò Bảy Núi còn là dịp để cộng đồng Khmer thể hiện sự gắn bó với nông nghiệp lúa nước và tinh thần thượng võ được truyền qua nhiều thế hệ.

Vào rằm tháng 10 âm lịch, cộng đồng Khmer ở Sóc Trăng, Trà Vinh và Bạc Liêu cùng tổ chức lễ Ok Om Bok. Lễ cúng trăng để tạ ơn một năm mùa vụ thuận lợi. Mâm cúng đặt giữa sân với cốm dẹp, chuối, khoai cùng nông sản đầu mùa. Và nghi thức đút cốm dẹp cho trẻ nhỏ hướng về mặt trăng là khoảnh khắc được chờ đợi nhất trong đêm hội.

Song hành với lễ cúng trăng là hội đua ghe Ngo nổi tiếng. Đặc biệt sôi động trên sông Maspero ở Sóc Trăng. Nơi hàng chục đội ghe rực rỡ sắc màu tranh tài trước sự chứng kiến của hàng chục ngàn người.

Ở hầu hết các làng quê Kinh tại miền Tây, mỗi ngôi đình đều có một ngày lễ Kỳ Yên riêng. Thường tổ chức vào đầu hoặc cuối năm tùy theo từng địa phương. Đây là dịp người dân tế lễ Thành Hoàng bổn cảnh. Vị thần được tin là bảo trợ cho cả vùng đất. Với nghi thức cúng tế trang trọng, hát bội hoặc đờn ca tài tử kéo dài thâu đêm.

Khác với những lễ hội quy mô lớn thu hút khách thập phương. Kỳ Yên mang tính cộng đồng gần gũi hơn. Là dịp để bà con xóm làng quây quần. Ôn lại những giá trị tín ngưỡng dân gian đã gắn bó với đời sống nông nghiệp Nam Bộ qua nhiều thế kỷ.

 

Không gian thêm phần linh thiêng và đậm đà bản sắc văn hóa với kiến trúc đình làng cổ kính. Cùng những lá cờ hội ngũ sắc tung bay phấp phới.